[vc_row][vc_column][vc_single_image image=”5764″ img_size=”full” alignment=”center” style=”vc_box_rounded”][vc_custom_heading text=”Yasal düzenleme için son:” font_container=”tag:h3|text_align:center” use_theme_fonts=”yes”][vc_column_text]
[/vc_column_text][vc_empty_space height=”20px”][/vc_column][/vc_row][vc_row][vc_column width=”1/3″][vc_column_text]
[/vc_column_text][vc_empty_space height=”20px”][vc_column_text]
[/vc_column_text][vc_empty_space height=”20px”][/vc_column][vc_column width=”1/3″][vc_column_text]
[/vc_column_text][vc_empty_space height=”20px”][vc_column_text]
[/vc_column_text][vc_empty_space height=”20px”][/vc_column][vc_column width=”1/3″][vc_column_text]
[/vc_column_text][vc_empty_space height=”20px”][vc_column_text]
[/vc_column_text][vc_empty_space height=”20px”][/vc_column][/vc_row][vc_row full_width=”stretch_row” equal_height=”yes” content_placement=”middle” bg_type=”bg_color” css=”.vc_custom_1602585185828{margin-top: 15px !important;margin-bottom: 15px !important;padding-top: 25px !important;padding-bottom: 25px !important;}” bg_color_value=”#efefef”][vc_column width=”2/3″][vc_custom_heading text=”TGS Sorularınızı
Cevaplıyor:” use_theme_fonts=”yes”][/vc_column][vc_column width=”1/3″]
Meclise sunulması gereken yasa teklifinin hem gazetecileri ve hem de matbaa çalışanlarını kapsayacak şekilde gelmesi gerekiyor. 2013 yılında matbaacılardan alınan bu hak, yeni bir düzenleme ile iade edilmeli.
İtibari Hizmet Hakkının Kısa Tarihçesi
1977 yılında; gazetecilerin çalışma koşullarının ağırlığı, yıpratıcılığı ve matbaa çalışanlarının kimyasallara maruz kalmaları nedeniyle, 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’na eklenen bir maddeyle gazetecilere ve matbaa çalışanlarına itibari hizmet hakkı tanındı.
Her yıl için sigortalılık süresine 90 gün eklenmesiyle tanınan bu hak, gazetecilerin ve matbaa çalışanlarının erken emekli olabilmesine olanak sağladı. Ancak en fazla 5 yıl erken emeklilik ile de sınırlandırıldı.
2008 yılında, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda yapılan düzenleme ile gazetecilerin ve matbaa çalışanlarının itibari hizmet zammından yararlanmasının önüne geçildi.
5 yıl süren mücadelenin ardından 2013 yılında; itibari hizmet zammı, “fiili hizmet süresi zammı” adı ile ve sadece gazetecileri kapsayacak şekilde geri getirildi. 506 Sayılı Kanun’da tanınan haklar budanarak geri getirilen “fiili hizmet süresi zammı” şu şekilde düzenlendi:
- 90 gün olan fiili hizmet süresi 75 güne indirildi
- 5 yıl olan erken emeklilik hakkı 3 yıla indirildi
- Emeklilik yaşından 5 yıl indirilirken, yeni düzenleme ile bu süre 1,5 yıla düşürüldü
- Fiili Hizmet Süresinden yararlanmak basın kartı taşıma şartına bağlandı
AYM’nin 2019 Kararı
2019 yılında ise, Anayasa Mahkemesi “fiili hizmet süresi” hakkından yararlanmanın, basın kartı taşıma zorunluluğuna bağlanması nedeniyle, düzenlemeyi iptal etti. İptal gerekçesinde, “basın kartı verilecek kişilerin nitelikleri ve basın kartının verilmesine ilişkin şartlar yönünden bir kanuni düzenleme bulunmaksızın, bu şartların belirlenmesi keyfiyetinin Basın Kartı Yönetmeliği ile yürütme organına bırakılmış olmasından dolayı temel bir hak olan sosyal güvenlik hakkının ancak kanunla sınırlanabileceğine ilişkin Anayasa’nın 13. maddesinin ihlal edildiği” tespiti yapılarak, Anayasa Aykırılık kararı verildi. Fiili hizmet süresi hakkından yararlanmak için basın kartı şartı taşıma zorunluğunun Anayasa’ya aykırı olduğu yönünde yapılan olumlu tespit, düzenlemenin “sadece basın kartı taşıma şartı yönünden değil” “bir bütün olarak” iptal edilmiş olması nedeniyle, bu hakkın tamamen kaybedilmesi ihtimalini de beraberinde getirdi. Çünkü, Anayasa Mahkemesi iptal kararının “yeni bir düzenleme yapılabilmesi için” Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren 9 ay sonra yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır ve bu 9 aylık süre 14 Kasım 2020 tarihinde dolmaktadır. 14 Kasım 2020 tarihine kadar yeni bir kanuni düzenleme yapılmaması halinde; matbaa çalışanları için 2008 yılında kaldırılmış olan “itibari hizmet hakkı”, gazeteciler için de 15 Kasım 2020 tarihinde tamamen yürürlükten kalkmış olacak.
Ayrıcalık Değil, Haktır!
İtibari Hizmet Hakkı, gazetecilerin ve matbaa çalışanlarının, yaptıkları işin doğası gereği 1977 yılında teslim edilmiş bir haktır, ayrıcalık değildir.
Halkın doğru habere ulaşması için gece gündüz çalışan, kamunun yararını birinci önceliği haline getiren gazeteciler, doğru bilgiyi canı pahasına halka ulaştırmak için savaşta, depremde, selde, toplumsal olaylarda, pandemi koşullarında, TBMM’de gece gündüz çalışmaktadır.
Matbaa çalışanları ve gazete-dergi gibi habere dair yayınların basım işini yapanlar ise, bu bilgileri halka ulaştırmak için sürekli gece çalışmakta ve çalışırken çeşitli kimyasallara maruz kalmaktadır.
Gazeteciler ve matbaa çalışanları ayrıcalık istememekte, zaten hakları olan itibari hizmet zammının geri verilmesini talep etmektedir.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row][vc_row disable_element=”yes”][vc_column][vc_tta_accordion][vc_tta_section title=”İşe girdim ama sigortam hâlâ yapılmadı, kanunen gazeteci değil miyim?” tab_id=”1577355974977-2d63b7b2-16d4″][vc_column_text]Gazetecisiniz. İşverenin kayıt yükümlülüğünü yerine getirmemesi, sizin gazeteci olmanızı engellemez. Çalıştığınızı ve gazetecilik yaptığınızı ispat etmeniz gerekir. Bunun için o işyerinde gazetecilik yaptığınızı gösterecek, haberleri, fotoğrafları, taksi fişlerini, yazışmaları bir dosyada biriktirin. İşyerinden ayrıldıktan sonraki beş yıl içinde dava açıp haklarınızı alırsınız.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Haftada kaç gün, kaç saat çalışmalıyım?” tab_id=”1577355975001-5c1092c1-af51″][vc_column_text]Toplu iş sözleşmeli TGS üyeleri genelde beş gün çalışıyor, çalışma haftası 40 saat olarak belirlenebiliyor. Sözleşme olmayan işyerlerinde altı gün çalışmanız talep edilebilir ve yasaya göre 48 saat ‘normal’ çalışma sürenizdir.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Kaç saatten sonraki çalışmam fazla mesai olur?” tab_id=”1577356088343-de21802d-cd05″][vc_column_text]Toplu iş sözleşmesiz işyerlerinde haftalık 48 saat aşıldığında bu artık fazla çalışmadır ve ayrıca ücretlendirilmesi gerekir.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Fazla mesai ücretim nasıl hesaplanır?” tab_id=”1577356111757-8a887e6e-007d”][vc_column_text]Önce saat ücretiniz hesaplanır. Her bir saatlik fazla çalışma ücreti, normal saat ücretinin yüzde elli fazlasıdır. Yarım saatten az süreler yarım saat, yarım saatten fazla süreler bir saat sayılır.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Yıllık iznim ne kadar?” tab_id=”1577356131981-45bf8f68-e02e”][vc_column_text]Meslek kıdeminiz, 10 yıldan düşük ise yılda dört hafta yıllık ücretli izin hakkınız var. Meslek kıdeminiz 10 yıl ve üstü ise yılda altı hafta izin hakkınız var.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Kullanamadığım yıllık izinlerimi ücret olarak alabilir miyim?” tab_id=”1577356149152-47a6b65c-cc88″][vc_column_text]Yıllık izinin kullanılması esastır. Yıllık izinler, ancak iş akdi feshi hâlinde ücret olarak alınabilir. Kanuna göre, kullanılmayan yıllık izin sürelerinin ücretinin, yıllık izinin ait olduğu yılın ücreti üzerinden ve iki katı olarak hesaplanması gerekir.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”İş sözleşmesinde ’11 saatten fazla çalıştırılamaz’ yazıyor, bu ne anlama geliyor?” tab_id=”1577356188125-ff7edd81-48a8″][vc_column_text]Kanunen günlük fazla mesai süresi üç saati geçmemelidir. Bu sebeple işverenler sözleşmelerine böyle düzenlemeler koyar ve gazetecinin açtığı davalarda fazla çalışmaya rızalarının olmadığı savunmasına zemin hazırlar. Gazeteci, günlük 11 saatten fazla da çalışmış olabilir ve bunu ispat ettiğinde, çalıştığı tüm sürenin fazla çalışma ücretini alır.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Haklı fesih hangi durumlarda geçerli? İstifa edip kıdem tazminatı almak mümkün mü?” tab_id=”1577356204499-0337de06-d606″][vc_column_text]Ücretiniz, fazla mesai ücretiniz, bayram çalışmanız, hafta tatili çalışmanız ödenmezse; çalıştığınız kurumun yayın politikasında kabul edilemez bir değişiklik olmuşsa, SGK sigortanız süresinde ve tam olarak yapılmamışsa ve bu düzeltilmemişse, haklı sebeplerle istifa edip kıdem tazminatınızın ödenmesini talep edebilirsiniz.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Sendikalıyım ve toplu sözleşmeli çalışıyorum. Hangi durumlarda kıdem tazminatı alabilirim?” tab_id=”1577356220423-3345e8b8-05d9″][vc_column_text]Bir yıllık işyeri kıdemine sahip olmanız şartıyla,
- İstifa ettiğinizde
- İş akdinizi işveren feshettiğinde
- Yayın politikasında şeref ve haysiyetinizle bağdaşmayan değişme nedeniyle iş akdi feshi yaptığınızda
[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Sendikalı değilim. Hangi durumlarda kıdem tazminatı alabilirim?” tab_id=”1577356235047-b8c5ac87-9d9f”][vc_column_text]Beş yıllık meslek kıdemi (212’li) ve bir yıllık işyeri kıdemine sahip olmanız şartıyla,
- İş akdinizi işveren feshettiğinde
- Haklı sebeplerle istifa ettiğinizde
- Yayın politikasında şeref ve haysiyetinizle bağdaşmayan değişme nedeniyle iş akdi feshi yaptığınızda
[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Sendikalıyım ve toplu sözleşmeli çalışıyorum. Kıdem tazminatımı nasıl hesaplayacağım?” tab_id=”1577356253183-4df033a4-31ca”][vc_column_text]Brüt ücretiniz, yol, yemek, giyim, yakacak, eğitim, yabancı dil yardımı, ikramiye gibi sosyal haklarınızın tamamının brüt tutarlarının, bir aya denk gelen kadarını, çalıştığınız yıl ile çarparak kıdem tazminatınız bulabilirsiniz.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Sendikalı değilim. Kıdem tazminatımı nasıl hesaplayacağım?” tab_id=”1577356269491-7ce6960c-655f”][vc_column_text]Sadece çıplak brüt ücretiniz çarpı çalıştığınız yıl şeklinde, kıdem tazminatı hesaplayabilirsiniz.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”İhbar tazminatı nedir, nasıl hesaplanır?” tab_id=”1577356283452-07528d76-6f85″][vc_column_text]İş akdini feshedecek işçi veya işveren taraf diğer tarafa önceden haber vermelidir. Gazeteciler için ihbar süresi bir aydır. İşverenin gazeteciye feshi önceden haber vermesi gereken süre, gazetecinin işyeri kıdemi beş yıldan az ise bir ay, gazetecinin işyeri kıdemi beş yıl ve üstü ise üç aydır. İhbar öneli kullanılmazsa, ihbar süresine ilişkin ücret iş akdi feshi sırasında peşin olarak ödenir. Buna ihbar tazminatı denir.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Telif ile çalışan gazeteciler Sendika üyesi olabilir mi?” tab_id=”1577356299563-ff59d7b3-7447″][vc_column_text]Mevcut mevzuata göre; sendika üyesi olabilmek için bir basın işyerinde SGK sigortalısı olunması gerekir. Telifli çalışmada, gazeteci, telif ücreti karşılığı haber işi yaptığı basın organında sigortalı olmadığı için Sendika üyesi olması da maalesef imkânsızdır.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Sendikalı olmak bana ne fayda sağlar?” tab_id=”1577356314874-3d395697-83b9″][vc_column_text]Bir işyerinde çoğunluk sendikalı olduğu zaman toplu iş sözleşmesi yapılır. Sendika bu sözleşmeler ile ekonomik ve sosyal haklarınızın kanundaki en alt sınırlardan, piyasanın en üst seviyelerine çıkarılmasını sağlar.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Çalışırken mesai saati doluyor ama haber sürüyor. Fazla mesai ücretim ödenir mi?” tab_id=”1577356328829-521b56bb-a770″][vc_column_text]Fiilen çalıştığınız süreler önemlidir. İşinizi yaptığınız veya işi beklerken geçirdiğiniz tüm zaman, sizin mesai sürenizdir. Günlük mesai saatini aşan kısımlar fazla mesai ücreti ile ücretlendirilmelidir.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Yöneticim ‘gazetecinin saati olmaz’ diyerek işten çıkmama izin vermiyor. İşyerinde çalıştığım ya da beklediğim bu süre için fazla mesai ücreti isteyebilir miyim?” tab_id=”1577356347719-a4a4c080-7fb8″][vc_column_text]İstersiniz. ‘İşverenin eli ve emri altındaki süre, mesai süresidir’. İşte, iş yaparken, iş beklerken geçirdiğiniz süre, iş süresidir. Mesai saatlerini aştığı zaman fazla mesai süresidir, ücretini istersiniz.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”İşyerinde hiç fazla mesai ücreti ödenmiyor, fazla mesai ücretimi nasıl istemeliyim?” tab_id=”1577356374965-bd4b2fa0-9d02″][vc_column_text]Dilekçe ile çalıştığınız süreleri, hangi gün hangi saatlerde fazla mesaiye kaldığınızı yazarak her ay dilekçe ile isteyebilirsiniz. İş sözleşmeniz devam ederken, fazla mesai ücretinizi istemeye çekinebilirsiniz. İşten ayrılırken geriye doğru beş yıllık fazla mesai ücretinizi isteyebileceğinizi unutmayın.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”İşveren, benimle yazılı sözleşme yapmadı. Bu durum hak kaybına neden olur mu?” tab_id=”1577356392827-465b855b-0163″][vc_column_text]Hizmet akdinin yazılı yapılması kanun gereğidir. Ancak yazılı sözleşme olmaması, sizin çalışmadığınız veya gazetecilik yapmadığınız anlamına gelmez. Haberleriniz, izin formları, maaş ödemeleri vd. çalışmanızı kanıtlar.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”Yıllık izin kullanmaya ne zaman hak kazanırım?” tab_id=”1577356410201-33d19a38-97ab”][vc_column_text]Dergilerde çalışanlar, ilk işe girişlerini takip eden altıncı ayın sonunda iki hafta yıllık izin kullanmaya hak kazanır. Günlük gazetelerdekiler ise bir yılın sonunda yıllık izin kullanma hakkına sahip olur.[/vc_column_text][/vc_tta_section][vc_tta_section title=”İşveren her yıl sonunda ‘yıllık iznin tamamını kullandığımıza’ dair evrak imzalatmak istiyor. İmzalamak zorunda mıyım?” tab_id=”1577356426311-4b7579a7-e21b”][vc_column_text]Sadece kullandığınız yıllık izin süresini gösterir evrakı imzalamalısınız. Kullanmadığınız izinleri kullanmış gibi belge imzalarsanız, ‘aslında ben yıllık izin kullanmamıştım’ deme hakkınızı kaybedersiniz.[/vc_column_text][/vc_tta_section][/vc_tta_accordion][/vc_column][/vc_row]